Rekeningen van de marke Emst en Westendorp

Transcriptie:

De boerrigter en de gezamenlijke erfgenamen van Emst en Westendorp zijn overeengekomen dat de aftredende boerrigter een perfecte afrekening van ontvangsten en uitgaven zal doen. De rekening zal bewaard worden bij…?

Getekend Epe 12 april 1773.

Hendrick Renders

Lambert Jans

Maas Deeters

Lambert Aertsen

Peter Hermens

Cornelijs Jacobsen

Reijnder Egbertse

Lubbert ten Holte

Lambert Kornelis

Lambert Peters

Rekening van Hendrik Reijnders, (boerrichter) van Emst en Westendorp.

Ontvangst  met aftrek van de scheuter van zijn jura:

-Hermens van ’t Hul van zijn paarden geschut 2-12-0

-(Ger)hardus van Laar idem 0-12-0

-enzovoorts

-Van het Kluin modderen in het keur de volgende boetes geaccordeerd:

-diverse namen

Uitgaven:

-veteringen bij Lubbert ten Holte en Christiaan Aalberts

-bij het gaan na het veen een mengel voor de kerkenspraak

-Aan de armen: 5 personen

-Twee jaar grondpacht van de kinderen van Derk van Gerrevink aan de armen gegeven zijnde 3 gld.

Rekening van Hendrik Reinders, boerrichter 1773:

Uitgaven o.a. voor dit boek 1-6-0

Verteringen bij Jan Willems Grave 0-10-0

-Op petri 1773 publiek besteed de brug in de Emsterdijk te verhelpen door Hendrik Pijkeren 6-5-0

1775 grondpacht van de kinderen van Derk van Gerrevink aan de armen gegeven zijnde 3 gld.

-armen 7 personen

Rekening Lambert Jans over 1773-1774

-o.a. het menten holt verkocht.

-diverse beesten geschut

-Evert Herms van de Leugenbrugge beesten geschut

-Diverse keren ‘gaten geschut’ o.a. aan de Agterenk

Uitgaven:

-bijdrage brug in het dorp

-‘De schoele laeten vorsten dak bandgedden en twig daar toe gedaen en de dekker betaalt samen’ 2-0-0

Bij Lubbert ten Holte verteerd 1-10-0

–nog enkele keren bij hem verteerd o.a. bij ‘omgaen van de boeten’

Wegwerkzaamheden door Rinder op Witteveen en bij het Smallert

Afrekening Hen… boerrichter 1775-1775

-Rikkert van Essen reparaties aan de bruggen en school.

-Gekocht bij Janna twee banken en een boekenkast tezamen 1-10-0

-Bij de jonge brouwer in Epe verteerd bij de ambtsjonkers van de schoolmeester 1-12-0

-drie kerkenspraken 0-6-0

-schouwen Grift

-Na de Eperkermis bij Lubbert ten Holte verteerd -8-0

-Overleg met de ambtsjonkers over de Emsterdijk

-Bij Lubbert ten Holte bij afgaan der gezworenen

-diverse kerkenspraken

Rekening Gerrit Jansen boerrichter 1777-1778

-kerkpad bij Witteveen

-diverse boetes wegens de possen

Uitgaven: rekest tekenen bij hem thuis, na het dorp met enkelen.

-Na Yrst wegens de schoolmeester

-gekeken naar de sloot van Jochem Peters

-twee brieven naar Yrst

-Armengeld nog steeds 3 gld Van Gerrevink.

-7 armen o.a. Jantien uit den Schobbert

Lubbert Arijens, boerrichter 1779-1780

-reparatie school o.a. glazenmaken

-Bij Lubbert ten Holte verteerd

-idem kerkespraak

-Naar Yrst

Lambert Peters, boerrichter 1781-1782

-meenteholt verkocht

-beesten geschut zoals van o.a. Brummel. Wijnbergen, Vors(t)elman), Van Laar, Buitenhuis

-reparatie vonder, glazenmaker

-Naar Yrst wegens de schoolmeester; idem naar Voorst wegens de schoolmeester

-Yrst wegens hoog water

-nagels wegens banken in de school

Peter Hermens (Borgmeijer) ; deed afrekening Petri 1785

-schutten vee o.a. Toon op den Vlekkert

-nood schouwen

-uitgaven sluizen

-glas in de school

-bij Lubbert ten Holte maar ook Maas Peters verteerd

Dries Klijn, boerrichter 1785-1786

-boetes beesten die op de enk liepen.

-Jan de Graaf glazen gemaakt aan de school

-vracht klei gehaald en verwerkt; meer reparaties school waarbij krammen en tuinholt werd verwerkt.

-Bij Lubbert ten Holte verteerd, idem schouwen

-Richard van Essen timmerde een vonder en aan de school

Sijmon Dercks, boerrichter 1787-1788.

Hendrik Lamberts, idem 1789-1790.

-Grondpacht van ‘mijn heer Haack’, 3 gld.

-Idem van Hendrik Davidse

-Uitdeling aan 8 armen.

Uitgaven boerrichter 1791-1792 (geen naam)

-Met de gezworenen in het broek geweest; verteerd aan jenever 11 stv.

-Bij zowel Cnelis Aalberts als Lubbert ten Holte verteerd. (o.a. ‘bij het boeren’)

-Schouwen Emsterdijk

-Naar het gericht.

-Rikkert van Essen reparatie brug in het dorp.

-Boerboek in Epe opgehaald.

Jan Brummel, boerrichter 1793-1794.

-Verkoop 13 eikenbomen en leeuwenbomen: 24 gld.

-Idem 6 percelen weekholt, 50 gld.

-Planken aan de school vertimmerd, 54 gld.

-Jan de Groot werk aan de school 24 gld.

-Dakwerk aan de school 29 gld.

–Totale uitgave school 105 gld., dus na aftrek bomen 30 gld; dat is uitgezet, maar door slechte betaling bijgelegd 4-14

—geregeld schapen geschut, iets minder een koe en zelden een paard.

De erfgenamen zijn overeengekomen dat tussen de twee plaatsen, de een van Arnoldus C..(oertsen?) de ander het Feijthenhof. De boerrichter, Hendrik Aalberts,  moet aantekenen die betaald hebben, dat zijn degenen die wonen tussen Johannes van Laar en de hoek daar Hendrik Stegeman woont, geen erf uitgezonderd.

-Jan Brummel, boerrichter, 1793, inde boeten wegens liegen voor de boerbank. Gaf 1795 boerboek en geld over aan de nieuwe boerrichter.

Gerrit Aarts Bosch als getuige.

-In 1805 is besloten geen mest of koestront van het veen te halen. In 1807 is de boete hierop betaald door Gerrit Jans Stronk.

Reinder Hendriks, boerrichter

-Rekening (geen jaartal)

-vijf dagen met de gezworenen omgegaan wegens de school

-Idem naar Veessen wegens de school.

-Bij Lubbert ten Holte verteerd.

-Dries Vis, boerrichter 1797-1798

-Lubbert ten Holte; ganzen geschut.

-Boetes op de weg.

-Verteringen bij Aalbert Wolbers en Lubbert ten Holte.

-noodschouw (2x)

-Berent Jans, boerrichter 1798-1799

-o.a. mollen gevangen? (‘molhopen lijken’)

-Glas, lood, possen en dekken school 18-15

-G.A. Bosch, boerrichter 1801-1802

-grasmaaien op de scheidvoren.

-Verteringen zowel bij L. Oostehuijs als Lubbert ten Holte

-Vonder aan de Hullencamp

-Schouwen en bezoeken Emsterbroek

-Geregeld in deze jaren uitgaven wegens  kerkenspraak

-Zes eikenposten in de school

-Peter Graave; glazenmaker.

Memorie voor de schout.

Ter instantie van Jacob Pijkeren, boerrichter door Gerrit Ariens (Bosch), wonende in het gehucht Gortel, Johannes van Laar Gerhardsz, wonende Emsterenk, Hendrik Witteveen, won. aan de Laarstraat en Cornelis Vis, won. aan de gemene enk onder Westendorp, verklaren dat de 3^e en 5^e insinuanten, wonende in dezelfde buurtschappen..de buurtspraak der buurtschappen op maandag ..februari op de Lobrink bij het huis van Lubbert ten Holte, de plaats waar gewoonlijk vergadering der inwoners en geërfden van gemelde buurtschappen of buurtspraken gehouden worden door de meerderheid der geërfden der buurtschappen buiten de vermelde personen, die hun stemmen over hun overtreding der wetten, voor zover de voors. buurtschappen geërfden waren en gerekend worden daar omtrent niet mede konden uitbrengen mede door de gemene geërfden, die bij en .. ..of Smallertse veld gelegen daar toe berechting zocht en gecommitteerd om de navolgende personen vanwege het afgraven van het Smallertseveen daar door veroorzaakte schade van turf van … halen, zich te vervoegen bij Hendrik Aalberts en zoon Lucas Hendriks en Gerrit Lucas aan .. onder gemelde buurtschap Emst woonachtig bij Aalbert(?)..,  Antonij Derks Oosterhuijs, Jan Knippenberg, ..Jan Masson, W. Oreijn thans wonende bij Jannes Lamberts Mulder op de Dorperpapiermolen en bij Nicolaas Bomhof en dezelfden voor te houden dat gij acht eersten geïnstrueerden hebben kunnen goedvinden en van de verkregen om op 9 juli afgelopen jaar en de vier laatste geïnstrueerden nader op 22 juli daarop volgend bij macht en ontij en dus op een clandestiene wijze des nachts omstreeks 12 uur turf op het Smallertseveld onder het buurtschap Emst gelegen te steken en te graven om vervolgens door de eerste geïnstrueerde op genoemde 9 juli aldaar gegraven en gestoken was tot de ochtend van de 10^e  en het daarna afgevoerd met zijn paard en wagen. Zijnde het voornoemde veld als gemeente (= marke) grond waarop de beesten en schapen der inwoners en geërfden der buurtschap Emst kunnen en mogen geweid worden, zeker voor hen die geen weiden hebben. Dus is er vernield, zodat daar niet geweid kan worden en de Landbouw zeer benadeeld en strijdig is met art. 2 van het Reglement van het Departement Gelderland en gaat ook in tegen het schrijven van het bestuur en de officier van de Veluwe over het in cultuur brengen van woeste gronden dd. 1 oktober 1803, verder de lasten i.c. de ruimgelden  in het schrikkeljaar conform de wildforstergoederen en de afschaffing daarvan en recentelijk zijn geïnventariseerd. Dus kunnen die door de afgraving geweigerd worden. Wijzen verder op het Boerrecht van Emst en Westendorp, waarin boetes zijn genoemd van 40 pond.

Om die te kunnen innen hebben de schuldigen een briefje ontvangen via Theunis Bomhof op de laatste buurspraak; de beboeten openlijk zijn bekend gemaakt op deze buurspraak.

Het betreft dus: Hendrik Aalberts en zoon Lucas Hendriks,  Gerrit Lucas,  Aalbert Kers,  Antonij Oosterhuijs en Jan Knippenberg.

Zij worden nogmaals op het overtreden van het recht gewezen en dienen binnen 8 dagen de boete te betalen.

22-3-1804.

Jacob Willems Pijkeren boerrichter 1803-1804

—

Op 27 april .. is op verzoek van enige inwoners van de Lobrinck en Westendorp het dijkje over het veld bij de Zuuker korenmolen.. en is het vonder midden in het dijkje en het vonder aan het einde van het dijkje door de heren Haak.. bevestigd, zo getuigen G.A. Bosch, boerrichter.

1801 is de uitzetting gehouden door de daartoe gerechtigde geërfden over een komme het Paardegat die bij publieke aanbesteding is aangenomen door Richard van Essen voor 11-10-0 en is betaald door alle landerijen boven het Paardegat tot aan het stuk van de heer Haak genaamd Dalenstuk, met als voorwaarde dat alle landerijen door de dalen een grupe zullen moeten houden om af te wateren, alle jaren van St . Martini tot mei, op een boete van 32 stuivers voor elk die nalatig is.

27 juni 1801: het bruggetje ver de Kleine Wetering in de Emsterdijk geheel vernieuwd door Richard van Essen die het bij publieke aanbesteding had aangenomen voor fl. 53., betaald 5-1-1803. G.A. Bosch, boerrichter.

Richard van Essen nam aan om het vonder in de Agterenk te renoveren. De Agter en Emster- de papiermolens betaalden mede.

2-5-1811; opnieuw gerepareerd door H. Pijkeren voor fl 15; H. Overbosch, boerrichter.

22-8-1805: er is eenparig besloten dat niemand mest ..van het vee uit het veen mag halen, boete 12 gld. en 6 gld. voor de armen.

Jacob Willems Pijkeren, boerrichter.

30-6-1804: op verzoek van de scholte het geschil tussen … van de Nieuwe molen de scheiding ..zelfde plaats waar de brug gelegen … waar tegen een doel gemeten…, zo getuige ik ondertekende J.W. Pijkeren, boerrichter.

Vervolg rekening Pijkeren:

-G.A. de Chalmot, grondpacht Smallertse papiermolen en het hofje St Martini 1803-1804.   5-0-0-

Uitgaven: verteringen bij het schouwen enz.

-1/2 vim dak op de school, de dekker betaald, twijg en bantgerden.

-uitgaven bij het inenten?

-armen 12 personen.

Reinder Hendriks boerrichter 1805-1806

-vertering bij Lubbert ten Holte

-reparatie vonder bij het Hul.

-idem de school

Arien Giesberts boerrichter 1807-1808

-weg gemaakt in de Agterenk; een kan jenever.

Jan van de Vosse boerrichter 1809-1810

–Enkele personen compareerden niet op de Leeuwenweg.

1811

–2 pagina’s niet te lezen (o.a. over afgravingen)

Vervolg rekening v.d. Vosse

-dakwerk school

Hermen Overbosch boerrichter 1811-1812

—

Johannes van Laar boerrichter 1813-1814

-een brug in de zandweg, twee kommen en een hek; vetering.

-dakwerk, glazen gemaakt, 1,5 ton kalk, Richard van Essen werkte drie dagen aan de school

-twee planken voor de school om banken te maken door Jan Hulman 3-4-0

-turf voor de school 4 gld

-diverse kommen

-hek aan de Heetkamp.

Lambert Stegeman boerrichter 1815-1816

-10 armen

-de schooldeur gerepareerd

-Peter Grave glazenmaken

-dak op de school

-kalk en lakmoes, en brand in de school (turf dus)

-uitgave bij overgeven functie, met toestemming; 3 gld (werd algemeen gebruik)

Hendrik Vorstelman boerrichter 1817-1818

—algemeen; loslopende beesten op de enk nam steeds meer toe.

-ontvangst verkochte turf 6 gld.

-reparatie banken school

–algemeen: de nieuwe boerrichter startte altijd in maart, uitgaven voor schouwen elk jaar

Uitgaven rekening 1817-1818

-Uitgave aan het Vredegericht van Epe wegens het beledigen van de scheuter 9-10-0

-Hendrikus Pijkeren groef een kom 9-0-0

-Idem Gerrit Eylander 5-0-0

-Peter Grave, glazenmaker  1-1-0

-Graafwerk Kleine Wetering, maar ook Wetering en een noodschouw aldaar.

-Gerrit Bosch leverde voor ‘brand in de schoole’ dus levering brandstof.

Derk Jonker boerrichter 1819-1820

-Hinckelse straat gerepareerd

Vee: boetes loslopend vee, zoals schapen, koeien en af en toe een paard.

–grondpacht

–verkoop turf

–aan de armen; meestal 5-10 personen, gulden en enkele of alleen enkele stuivers

–verteringen o.a. bij overgave aan nieuwe boerrichter

uitgaven 1819-1820:

-boerrichten, schouwen enz.

-eenmaal de scholtis van Elburg gehaald voor het verkopen van de turf 13 gld.

-de brug bij de Weuste, een kom aan de Laarstraat

-Jannis Jonker ‘aan de schoole verdient’. Fl. 1 (2x)

-Peter Grave tweemaal wegens glazenmaken

-een stoel gemaakt die in de school hoorde 4 stv.

-Een kar turf door Knelis Dries in de school gebracht 4 stv.

-Derk Jonker leverde liggers in het spiek Peter Reints 16 stv

-Gerrit Aarts Bosch voor ‘brand in de schoole’ 8 gld

Willem Jonker boerrichter 1821-1823

Algemeen; bij overdracht variëren de bedragen zo rond de 100 gld.

Aan armengeld 7 gld uitgegeven.

Zijn uitgaven:

-W. Jonker leverde kalk, hout, nagels en stenen voor de school 1-8-0

-Jannes Jonker smids loon school

-GA Bosch brandstof 4 gld

-een vonder in de Pollen, idem Goorbeeke

-de zandweg ‘beslaan’ idem gegraven

-1821 ‘aan de schoole van Emst ‘1-8-0

-1822: kalk, lakmoes, nagels, smidsloon, glazen school

Willem Wijnbergen 1823-1825

-soms kwam iemand niet opdagen bij verplichtingen zo.a.ls graafwerk.

-De wed. van Berent Goedkoop werd twee jaar grondpacht kwijt gescholden.

Uitgaven:

-hout voor de school 1 gld

-G.A. Bosch 2 jaar brandstof 8 gld

-Jacob van Essen planken 3-8-0

-Peter Grave reparaties aan de school 3-5-0 en nog 12 stv

-Herm Wijnbergen dekken school 1-11-0

Lammert Wiens Bosch boerrichter 1825-1827

Ontvangsten:

Boetes

-grond in het Boerwilk tot de Vaart 72 gld. (t.b.v. kanaal?)

-morgengeld tot het Weteringsbruggetje in de Emsterdijk 36-10-0

-Stobben uit Leeuwen Boomen 4-11-0

Uitgaven:         

-Peter Jans Grave glazen aan de school

–algemeen; de schoter werd elk jaar wel betaald, maar nooit een naam.

-de schoolmeester te Emst jaarlijks 4 gld. is van twee jaar 8 gld.

Peter van Essen boerrichter 1827-1829

Uitgaven:

-Peter Grave, glazen school 1 gld

– 1 ½ dag gewerkt aan de school 1 gld.

-G.A. Bosch 2 jaar brandstof 8 gld

-Een inwonerslijst ‘over den dijk van de Hoge Wueste naar Gortel’ verteerd.

Lammert Hendriks Brummel boerrichter 1829-1831

-Landpacht werd in deze jaren steeds hoger.

-Gerrit Tijssen de boer van ’t Hul

Uitgaven:

-Aan de school: 7 posten, stenen en kalk 1-1-0

-Peter Garve en Hendirk Wijnbergen dekker

-G.A. Bosch 2 jaar brandstof 8 gld

Dries Aarts Visch boerrichter 1831-1833

Uitgaven o.a. wegens de nieuwe weg

Lambert van Laar boerrichter 1833-1834

-turf en Kluin maken 12-1-0

-De wed. A. van Zuuk wegens achterstand van haar erve 6 gld

-Grondpacht over de twee jaren 355 gld!

Uitgaven:

-aan de school gelapt 1-6-0, idem posten en nagels 5 stv, Peter Grave glazenmaken 2-9-0

Ariën Beekhuis boerrichter 1835-1836

Uitgaven:

Posten en nagels school 1-10-0, idem verdiensten Peter Grave 2-3-0, nog posten en nagels 1 gld.

Gerrit Pijkeren Jwz boerrichter 1837-1839

-vonder over de Goorbeek

-H. van Duren beboet; koe geschut

Willem Jonker boerrichter 1839-1841

-H. van Duuren beboet; koe geschut

Jan van Huffelen boerrichter 1841-1843

(zijn rekening werd onderbroken door twee pagina’s zie hierna)

Een blz. met een opschrift; niet te lezen, wel de ondertekenaars:

Jan Gerrits van de Vosse als boerrichter, en als gezworenen: Kornelis Vis, Aarijen Giesberts, J.A. Bosch, Derk Christiaens, Klaas Jans, Hendrik Langen en Aart Peters.

-Handelen over een hek: H. Overbosch boerrichter, 1812

Vervolg rekening Van Huffelen:

Uitgaven o.a. planken op bruggen op de Grote Brink, op de zandweg, Hinkelse bos, aan de Agterenk.

Ariën Beekhuis boerrichter 1843-1845

Uitgaven: een paar schoenen voor de schoter: 4-8-0

-het schansen op Smallert 4 gld

Hout geleverd op een spak in de Stroete 1-20

-18 voer mest op de Smallert gevaren

—–meer werkzaamheden Smallert zo.a.ls hooizaad, kruien, spurriezaad

-Pollen geleken op het Schaverense veen 6-90

-algemeen vonders en kommen blijven terugkomende zaak

Willem Langen boerrichter 1845-1847

-Verkocht veen en Kluin; men diende accijnzen over de verkoop te betalen.

-daar kwamen ambtenaren bij te pas.

-overleg met de commissie van de weg van Schaveren naar Nierssen

-planken van de brug bij de Schrobbert gekocht om bij de Wueste te leggen

-Beek graven aan de Agterenk 8-1

-Sloot in Gortelse veen

Jan van Westerveld boerrichter 1847-1850

-300 ton Kluin afgegraven; accijns 16,90

-tweemaal: 2 flessen anijs; geschonken op de vergadering.

Ariën Beekhuis boerrichter 1850-1852

—geregeld werden poffen verkocht, elk jaar schoenen voor de scheuter.

Lambert van Laar boerrichter 1852-1854

-Verkocht turf bijzonder hoog: vergraven op Smallert, Woesterveen, Schaverense veen

-Rieten verkocht (kwam vaker voor)

-Hooi op Smallert  (geboekt door Jan van Westervelt, boekhouder van de commissie)

Uitgaven:

2 flessen anijs voor de vergadering